Trądzik różowaty - na czym polega i jak go leczyć?

Trądzik różowaty (rosacea) to przewlekła choroba zapalna skóry twarzy, której głównym objawem jest utrwalony rumień. Nie ustępuje samoistnie i z roku na rok bywa wyraźniejszy, a bywa mylony z trądzikiem pospolitym i z alergią. Poniżej znajdziesz: po czym odróżnić rosaceę od zwykłego zaczerwienienia twarzy, cztery postaci choroby, czynniki, które ją zaostrzają, oraz metody leczenia stosowane w gabinecie.

Dlaczego trądzik różowaty bywa nierozpoznany

Do gabinetu trafia coraz więcej osób, które mają dość wiecznie zaczerwienionej twarzy. Pacjentki, u których rumień nie znika nawet pod grubą warstwą makijażu, często nie wiedzą, że chorują na trądzik różowaty (acne rosacea).

Zwykle zaczyna się właśnie tak: „Mam zaczerwienione policzki, taka moja uroda".

Dopiero w trakcie wywiadu przychodzi refleksja. Że ten rumień nie wziął się znikąd. Że jest coraz bardziej wyrazisty. Że coraz rzadziej znika, albo nie znika już w ogóle. I że za tym wszystkim stoi przewlekły stan zapalny skóry twarzy.

Ta świadomość jest kluczowa. Bo chorobę można leczyć. Trzeba tylko znać jej przyczynę i wiedzieć, jakie leczenie wdrożyć.

Zanim uznasz, że to rosacea: rumień ma wiele twarzy

Przyczyn zaczerwienienia twarzy jest sporo i większość z nich jest zupełnie niegroźna: emocje, ciepło, alkohol, niektóre leki, glutaminian monosodowy, okres menopauzy.

Ale rumień bywa też objawem chorób ogólnych. Jeśli towarzyszą mu inne dolegliwości, w grę wchodzą m.in.:

• mastocytoza układowa,
• rakowiak,
• guz trzustki.

Dlatego rumienia nie wolno bagatelizować. To objaw, z którym idzie się do lekarza, nie do drogerii. Rosacea bywa mylona z trądzikiem pospolitym i z alergią, a odróżnienie tych stanów to zadanie dla dermatologa, nie dla wyszukiwarki.

Skąd bierze się trądzik różowaty

To prawdopodobnie choroba o podłożu genetycznym.

Jeśli mama albo babcia zawsze miała rumień na twarzy, jest sygnał, że i ty możesz zachorować.

Sama predyspozycja zwykle nie wystarczy. Rumień pojawia się, gdy do genów dołączą zaburzenia naczynioruchowe, łojotok, stres, zaburzenia hormonalne albo przyjmowanie niektórych leków steroidowych.

Na początku jest to rumień nagły, który po pewnym czasie znika. Skóra czerwienieje w okolicy policzków i nosa, może pojawić się też rumień na ciele.

Z czasem rumień się utrwala i zaczerwienienie przestaje ustępować. Dotyczy to szczególnie osób, które jedzą ciężkostrawne potrawy i nie unikają alkoholu. Sytuację pogarszają jeszcze: korzystanie z sauny, palenie papierosów, opryszczka wargowa i zaburzenia endokrynologiczne.

Do listy przyczyn dochodzi jeszcze jeden element, o którym warto wiedzieć: nieprawidłowa reakcja wrodzonej odporności skóry. U osób z rosacea skóra wytwarza nadmiar katelicydyny, białka obronnego, oraz enzymu, który ją aktywuje, przez co drobne bodźce wywołują reakcję zapalną. Rolę odgrywa też nużeniec (Demodex folliculorum), roztocz obecny u wszystkich, ale w skórze z rosacea występujący w wyraźnie większej liczbie. To tłumaczy, dlaczego pomagają leki działające na tego roztocza.

Kto choruje

Trądzik różowaty dotyka przede wszystkim osób między 25. a 50. rokiem życia i częściej występuje u kobiet.

Rumień u dzieci najczęściej nie ma z tą chorobą związku.

Cztery postaci, bo rosacea to nie jedna choroba

• Teleangiektatyczno-rumieniowata (erythematotelangiectatic rosacea). Rumień przelotny lub utrwalony, pieczenie skóry w miejscu rumienia, teleangiektazje, czyli „pajączki". Bywa, że twarz staje się obrzęknięta · Jedna z dwóch najpowszechniejszych postaci.
• Grudkowo-krostkowa (papulopustular rosacea). Do utrwalonego rumienia na policzkach i nosie dołączają okresowo grudki i krosty · Razem z pierwszą postacią najczęstsza i najłatwiejsza w leczeniu.
• Z dominacją zmian przerostowych (phymatous rosacea). Skóra zgrubiała, o nierównej powierzchni, z guzami, szczególnie w okolicy nosa. Zmiany obejmują też brodę, czoło i uszy, może im towarzyszyć zapalenie mieszków włosowych · Częściej u mężczyzn.
• Oczna (ocular rosacea). Nawracające, trudne w leczeniu zapalenia spojówki, rogówki i brzegów powiek. Swędzenie i pieczenie oczu, wrażenie piasku pod powiekami, łzawienie, a nawet światłowstręt · Najtrudniejsza do rozpoznania. Pacjenci trafiają nie do dermatologa, lecz do okulisty.

Poza postaciami wyróżnia się też kolejne stadia nasilenia choroby: od rumienia przemijającego, przez stopień I (rosacea erythematosa) i stopień II (rosacea papulopustulosa), po stopień III (rosacea conglobata).

Jedno zastrzeżenie do powyższego podziału. Od 2017 roku międzynarodowi eksperci odchodzą od sztywnego przypisywania pacjenta do jednego z podtypów. Powód jest praktyczny: u tej samej osoby objawy się mieszają i zmieniają w czasie, a leczy się konkretny objaw, rumień, grudki, zmiany przerostowe, dolegliwości oczne, a nie etykietę. Nie oznacza to też, że każdy pacjent przechodzi kolejno przez wszystkie stadia; u większości choroba nigdy nie osiąga postaci przerostowej.

Kolejne stadia są coraz bardziej nasilone. Dlatego leczenie warto zacząć, zanim choroba pójdzie dalej. Im szybciej postawiona diagnoza, tym większe szanse na powodzenie terapii.

Trądzik różowaty jest chorobą przewlekłą

Nie ma sensu owijać w bawełnę.

Leki na trądzik różowaty, wspierane odpowiednią pielęgnacją i zabiegami, są bardzo skuteczne. Ale nie wynaleziono jeszcze metody, która pozwala uporać się z rumieniem raz na zawsze.

Rosacea ma tendencję do nawrotów. Duży stres potrafi ją rozbudzić. Wakacje w ciepłym kraju, twarz wystawiona na słońce, organizm na drinki z palemką, również. Wtedy potrzebna jest szybka interwencja lekarska i powrót do planu leczenia.

To choroba, którą się kontroluje, a nie zamyka jednym zabiegiem.

Twój najważniejszy lek nie jest z apteki

Prawidłowa diagnoza to pierwsza rzecz, jaką dostają moi pacjenci. Druga to zalecenia dotyczące zmiany stylu życia. I bez nich leczenie po prostu nie zadziała.

Czynniki, które zaostrzają rosacea:

• Ostre przyprawy. Pożegnać się z nimi. Należą do najczęstszych wyzwalaczy rumienia.
• Alkohol w dużych ilościach. Ograniczyć. To jeden z klasycznych czynników utrwalających zaczerwienienie.
• Ciężkostrawne potrawy. Unikać. Sprzyjają utrwalaniu się rumienia.
• Sauna. Fani sauny muszą znaleźć inny sposób na relaks.
• Gwałtowne zmiany temperatur. Unikać przechodzenia z mrozu do nagrzanych wnętrz.
• Słońce. Podstawa leczenia: prawidłowo stosowane filtry UV, nakrycie głowy, ograniczenie przebywania na słońcu.
• Stres. Nadmiar stresu zaostrza rumień. To nie jest porada „miękka", tylko element terapii.
• Papierosy. Palenie pogarsza przebieg choroby.
• Opryszczka wargowa, zaburzenia endokrynologiczne. Wymagają leczenia. Pogarszają obraz skóry.

Jeśli miałabym wskazać jeden punkt z tej listy, byłaby to ochrona przeciwsłoneczna. Bez niej najlepiej dobrane leczenie traci część skuteczności.

Leczenie miejscowe, z przepisu lekarza, nie z półki

Tu ważne zastrzeżenie: leczenie trądziku różowatego dobiera lekarz po postawieniu diagnozy. Kupowanie „czegoś na czerwone policzki" na własną rękę bywa kosztowne w skutkach. Mocne peelingi i preparaty rozjaśniające potrafią zaostrzyć chorobę zamiast ją wyciszyć.

W leczeniu miejscowym stosuje się kremy i maści z metronidazolem. Pomocna bywa miejscowa antybiotykoterapia oraz preparaty z kwasem azelainowym. O tym, co i kiedy zastosować, decyduje lekarz.

Do leczenia miejscowego należy też krem z iwermektyną, w badaniach porównawczych wypada skuteczniej niż metronidazol, zwłaszcza przy zmianach grudkowo-krostkowych. Osobną grupą są preparaty działające wprost na rumień: brymonidyna i oksymetazolina obkurczają naczynia i zmniejszają zaczerwienienie na kilka do kilkunastu godzin. Nie leczą choroby, a u części osób po odstawieniu rumień wraca silniejszy niż wcześniej. Dlatego o ich włączeniu decyduje lekarz.

Osobna sprawa to codzienna pielęgnacja. Moim pacjentom zalecam:

• mycie twarzy delikatnymi preparatami bez detergentów,
• kosmetyki do twarzy z witaminą C, która wzmacnia naczynia krwionośne.

Co możemy zrobić w gabinecie

Żeby szybciej i skuteczniej wyciszyć rumień na twarzy i ciele, sięgamy po zabiegi z zakresu medycyny estetycznej. Nie zastępują one leczenia. Uzupełniają je.

Co robimy w naszych klinikach:

• Peelingi z kwasem azelainowym. Kontrolowane, medyczne złuszczanie wyciszające skórę · Najłagodniejsza odmiana choroby. Tam dają dobre rezultaty.
• Laserowe leczenie przebarwień i rumienia (terapia światłem). Światło o długości 500–600 nm wnika do naczyń, a energia wiązki jest pochłaniana przez hemoglobinę, barwnik czerwonych ciałek krwi. Temperatura rośnie, a ciepło przechodzi z krwinek na ścianę naczynia. To jej uszkodzenie zamyka naczynie trwale. O bezpieczeństwie decyduje przy tym nie tylko długość fali, ale i czas trwania impulsu dobrany do średnicy naczynia · Redukcja rumienia i zamykanie drobnych naczynek.
• Laserowe zamykanie naczynek (laser Nd:YAG 1064 nm). Wiązka lasera doprowadza do zamknięcia naczynia · Większe, widoczne naczynia krwionośne. Tą samą głowicą zamykamy również naczynka na nogach.
• Complete. Redukcja rumienia. Autorska, wieloetapowa procedura Klinik Dr Kuschill MEDESTETIS dla skóry naczyniowej · Osoby z utrzymującym się rumieniem, które potrzebują uporządkowanego planu, a nie pojedynczego zabiegu.

Co właściwie dzieje się z naczyniem

Koagulacja to naturalna, nieodwracalna reakcja białek na podniesienie temperatury.

W jej wyniku naczynie krwionośne zostaje zamknięte, a następnie w ciągu około 4 tygodni ulega resorpcji. Wchłania się i przestaje być widoczne.

Zamykanie naczynek laserem odbywa się szybko, bezpiecznie i bardzo efektywnie, co daje tym technologiom zdecydowaną przewagę nad starszymi metodami.

Ile to trwa

Zabiegi laserowe wykonuje się w serii, a jej długość ustalam z pacjentem indywidualnie.

Odstępy między wizytami wynoszą 4 tygodnie. Typowo planujemy serię trzech do pięciu zabiegów w odstępach czterech–sześciu tygodni; u większości pacjentów rumień wyraźnie się wtedy zmniejsza, choć skala poprawy bywa różna.

Czego spodziewać się po samym zabiegu laserowym: bezpośrednio po nim skóra jest zaczerwieniona i lekko obrzęknięta, a po laserze barwnikowym może pojawić się przejściowa siność, która schodzi w ciągu kilku–kilkunastu dni. Przez cały okres serii obowiązuje konsekwentna ochrona przed słońcem. Opalona skóra to przeciwwskazanie do kolejnej sesji. I rzecz najważniejsza: zabiegi redukują rumień, ale nie leczą choroby, więc po zakończeniu serii zwykle potrzebne są wizyty podtrzymujące.

Rumień to objaw, a nie cecha urody

Jeśli od lat słyszysz, że po prostu „masz taką cerę", warto to nazwać wprost.

Trądzik różowaty to choroba przewlekła, z przyczyną, przebiegiem, stadiami i leczeniem. Nie jest defektem kosmetycznym i nie jest twoją winą. Nie zniknie od dobrego kremu ani od silniejszego peelingu.

Ale objawy da się kontrolować. Rumień da się znacząco zredukować, a okresy spokoju, wydłużyć. Pod dwoma warunkami: że rozpoznanie postawi lekarz i że z listy czynników zaostrzających zrobisz swoją codzienną instrukcję obsługi.

Pierwszy krok to pokazanie skóry dermatologowi. Ocena zajmuje kilkanaście minut, a od razu wiadomo, z czym mamy do czynienia i co ma sens w twoim przypadku.