Brodawki, kurzajki, zmiany łojotokowe — jak je odróżnić i co z nimi zrobić

Pod jedną nazwą kryją się dwie zupełnie różne zmiany. Brodawki wirusowe, czyli kurzajki, wywołuje HPV i można się nimi zarazić, na przykład na basenie. Brodawki łojotokowe pojawiają się głównie po pięćdziesiątce, są łagodne i z wirusem nie mają nic wspólnego. Leczy się je zupełnie inaczej, więc dalej: po czym je odróżnić, dlaczego kurzajka na stopie tak boli, jak przebiega usuwanie i co robić, gdy zmiana pojawi się u dziecka.

Czym właściwie jest brodawka

To grudkowa zmiana skórna o szerokiej podstawie i zrogowaciałej, nierównej powierzchni. Zwykle nie boli, chyba że znajdzie się w miejscu, na które codziennie naciskamy całym ciężarem ciała.

Najczęstszy sprawca to wirus brodawczaka ludzkiego (HPV), a właściwie cała grupa ponad 180 jego typów. Zakażenie jest bardzo częste i zwykle przebiega niezauważenie: brodawki skórne stwierdza się u kilku do nawet trzydziestu kilku procent dzieci w wieku szkolnym. To on odpowiada za brodawki wirusowe, które wszyscy znamy pod nazwą kurzajek.

Ale jest jeszcze druga rodzina zmian. I tu zaczyna się najczęstsze nieporozumienie.

Brodawka łojotokowa: wygląda groźnie, a nie jest zaraźliwa

Pojawia się głównie po pięćdziesiątce. Wypukła, brązowa, o pomarszczonej powierzchni. Wygląda niepokojąco i to dlatego trafia do gabinetu najczęściej.

Dobra wiadomość: to zmiana łagodna i nie da się nią zarazić. Z wirusem HPV nie ma nic wspólnego. Powstaje sama z siebie, najczęściej tam, gdzie skóra przez lata była wystawiona na słońce.

Problem bywa raczej praktyczny niż zdrowotny. Na twarzy przeszkadza estetycznie, na szyi czy ramionach potrafi zaczepiać o ubranie i podrażniać się przy każdym ruchu.

Jest jedna sytuacja, w której brodawki łojotokowe wymagają pilnej wizyty. I nie chodzi o wygląd pojedynczej zmiany. Jeżeli w krótkim czasie pojawia się ich nagle bardzo dużo, często ze świądem, bywa to sygnał choroby toczącej się wewnątrz organizmu i wymaga diagnostyki, a nie usunięcia zmian. Jeśli zauważysz taką falę nowych zmian, powiedz o tym lekarzowi wprost.

Kurzajki nie tylko na stopach

Zakażenie HPV daje kilka różnych postaci:

• Brodawki zwykłe. Szorstkie grudki w kolorze skóry, najczęściej na palcach rąk i wokół paznokci. Czasem wchodzą pod płytkę i wtedy bywają uciążliwe.
• Brodawki płaskie. Drobne, gładkie, ledwo wystające ponad skórę. Zdarzają się głównie nastolatkom, stąd dawna nazwa „brodawki młodocianych".
• Kłykciny kończyste. Zmiany w okolicy narządów płciowych, wywoływane przez HPV-6 i HPV-11, przenoszone drogą płciową. Wymagają wizyty u lekarza, nie eksperymentów w domu.

Dlaczego akurat kurzajka na stopie tak boli

Bo jest jedyną, którą codziennie przygniatamy własnym ciężarem.

Występuje w dwóch odmianach: głębokiej i rozsianej oraz powierzchownej, mozaikowej. W obu wykrywa się kilka różnych typów wirusa, w postaci głębokiej najczęściej HPV-1, a oznaczanie typu i tak niczego nie zmienia w leczeniu. Ta pierwsza jest częstsza i to ona daje najwięcej dolegliwości, piekący ból przy chodzeniu, który z czasem zmienia sposób stawiania stopy.

Zakażenie łapie się zwykle boso: na basenie, w szatni, pod prysznicem na siłowni.

Jak się usuwa brodawki

Metod jest kilka i nie każda pasuje do każdej zmiany. O wyborze decyduje lekarz po obejrzeniu skóry, inaczej podchodzi się do kurzajki na pięcie, a inaczej do brodawki łojotokowej na powiece.

Co robimy w naszych klinikach:

• Kriochirurgia. Wymrażanie zmiany ciekłym azotem · Brodawki wirusowe i łojotokowe. Zwykle potrzeba kilku powtórzeń, zabieg bywa nieprzyjemny przez bardzo niską temperaturę.
• Łyżeczkowanie. Mechaniczne usunięcie zmiany specjalną łyżeczką · Zmiany wystające ponad skórę, bez konieczności szycia.
• Plazma. Odparowanie zmiany strumieniem energii, bez dotykania skóry · Drobne zmiany w miejscach wymagających precyzji, powieki, okolice oczu.
• Laser CO₂. Odparowanie tkanki warstwa po warstwie · Podobnie jak plazma: precyzja i minimalne krwawienie.
• Wycięcie chirurgiczne. Usunięcie skalpelem · Zmiany większe, nawracające lub wymagające badania histopatologicznego.

Wycięcie chirurgiczne ma jedną przewagę, o której warto wiedzieć: usuniętą zmianę można wysłać do badania histopatologicznego i mieć pewność, z czym mieliśmy do czynienia.

Czego u nas nie znajdziesz: elektrokoagulacji ani preparatów chemicznych z kwasem salicylowym czy mlekowym, dostępnych bez recepty. Preparaty z kwasem salicylowym mają najlepiej udokumentowaną skuteczność ze wszystkich metod domowych i są bezpieczne, nie stosuje się ich jednak na twarz, powieki i błony śluzowe ani na zmiany, co do których nie ma pewności rozpoznania. Właśnie dlatego zmianę najpierw pokazujemy lekarzowi.

Uczciwie trzeba dodać, że nie każda brodawka wymaga zabiegu. Kwas salicylowy działa, ale wymaga cierpliwości: trzeba go stosować codziennie przez kilka tygodni, za każdym razem ścierając zrogowaciałą warstwę. Jest za to tani, bezbolesny i ma niewiele działań niepożądanych, w badaniach pozwala usunąć brodawkę u połowy do dwóch trzecich osób.

Kurzajka często znika sama, nie zostawiając śladu, około dwie trzecie brodawek ustępuje bez leczenia w ciągu dwóch lat, a u dzieci odsetki są jeszcze wyższe, spośród jedenastolatków z brodawkami po pięciu latach miało je już tylko kilka procent. Trzeba jednak wiedzieć, że potrafi to potrwać miesiącami, a w tym czasie zmiana rozsiewa się na inne miejsca. Dlatego u małego dziecka z pojedynczą, niebolesną zmianą obserwacja jest uzasadnioną decyzją, a zabieg rozważamy, gdy brodawka boli, przeszkadza w chodzeniu albo szybko się mnoży.

Kurzajki u dzieci, najpierw lekarz, potem apteka

Dzieci łapią HPV tam, gdzie chodzą boso: basen, szatnia, sala gimnastyczna. Pierwszy krok jest więc banalny i skuteczny, klapki.

Zanim sięgniesz po cokolwiek z apteki, pokaż zmianę lekarzowi. Nie dlatego, że preparaty bez recepty są groźne, u dzieci kwas salicylowy jest wręcz metodą zalecaną, bo działa i nie boli. Chodzi o to, żeby mieć pewność, z czym mamy do czynienia, zanim zaczniemy cokolwiek robić.

Jedna uwaga o tym, jak wygląda samo rozróżnianie zmian. Lekarz ogląda skórę dermatoskopem. To niebolesne i trwa chwilę, a pozwala odróżnić brodawkę łojotokową od czerniaka, który potrafi ją naśladować. Brodawka łojotokowa ma w dermatoskopie charakterystyczny obraz zmiany jakby przyklejonej do skóry, czerniak, zupełnie inny. Jeśli obraz nie jest jednoznaczny, zmianę wycina się i wysyła do badania histopatologicznego. To właściwa kolejność, inaczej po zabiegu nie zostaje materiał do zbadania.

Kiedy nie zwlekać z wizytą

Nie wszystko, co wygląda jak brodawka, nią jest. Umów się do dermatologa, jeśli:

• nie masz pewności, co to za zmiana
• zmiana rośnie, zmienia kształt albo kolor
• pojawiło się krwawienie, ból lub stan zapalny
• zmian szybko przybywa
• zmiana dotyczy dziecka

To nie jest zachęta do paniki. Większość brodawek jest całkowicie niegroźna. Ale odróżnienie zmiany łagodnej od takiej, która wymaga uwagi, zajmuje lekarzowi kilka minut. Samodzielne zgadywanie potrafi zająć miesiące.

Jeśli chcesz pozbyć się brodawki, wirusowej czy łojotokowej, w naszych klinikach usuwamy je metodami niechirurgicznymi: kriochirurgią, łyżeczkowaniem, plazmą lub laserem CO₂, od 500 zł. Zmiany budzące jakiekolwiek wątpliwości wycinamy chirurgicznie z badaniem histopatologicznym.